`yH$mo ~¢H$ H$s AmH$f©H$ F$U `moOZmE§
dm{UÁ` ~¢H$ hmoZo Ho$ ZmVo F$U Am¡a A{J«_ XoZm h_mao àmW{_H$ H$m`©H$bmn
h¢& H¥${f joÌ, ì`mnma Am¡a godm joÌ, ~S>o/_Pmobo Am¡a bKw CúmoJ
joÌ, g§aMZmË_H$ joÌ Am{X H$mo _r`mXr F$U Am¡a H$m`©erb ny§Or H$s Amdí`H$VmAm| H$mo
nyam H$aZo VWm CZHo$ {Z`m©V/ Am`mV Am¡a gmInÌ, ~¢H$ Jma§Q>r O¡gr J¡a-{Z{Y
AmYm[aV Amdí`H$VmAm| na Ü`mZ XoZo _| AnZr gh^m{JVm Ho$ A{V[aº$ AmnH$s d¡`{º$H$
Oê$aVm| Ho$ _wVm{~H$ {deof ê$n go ~ZmE JE h_mao nmg AÀN>o Imgo F$U CËnmX
h¢& Hw$N> Am¡a A{YH$ AmH$f©H$ F$U `moOZmAm| H$s _w»` _w»` ~mVm| H$m
CoI ZrMo {H$`m Om ahm h¡
U
`yH$mo eoëQ>a
Amdmgr` {dÎm `moOZm AmnH$mo IwX H$m _H$mZ `m âb¡Q> àmá H$aZo H$m EH$
CËH¥$ï> Adga XoVr h¡& `h `moOZm AmnH$s Amdí`H$VmAm| Ho$ AZwH$yb Am¡a
AmnH$s j_Vm Ho$ Cn`wº$ gmdYmZr nyd©H$ ~ZmB© JB© h¡& Amn {Og `w{º$g§JV
ã`mO Xa H$m ^wJVmZ H$a|Jo CgH$m n[aH$bZ K>Q>Vo eof na {H$`m OmEJm AWm©V Cº$
MwH$m¡Vr H$s VmarI go dmñV{dH$ ê$n go MwH$mE JE F$U H$s {H$ñVm| na AmnH$mo ã`mO Zht
XoZm hmoJm&&
nmÌVm
`yH$mo eoëQ>a `moOZm Ho$ A§VJ©V Amn EH$b `m g§`wV ê$n go O¡go n{V-nËZr/
_mVm-{nVm-nwÌ/ _mVm-{nVm-nwÌr Ho$ gmW F$U nmZo Ho$ nmÌ hm|Jo `{X Amn
- {Z`{_V Am`dmbo ^maV Ho$ {Zdmgr h§¡
- Ý`yZV_ Am`w 21 df© h¡
- A{YH$V_ Am`w 65 df© h¡
- EH$b `m n{V-nËZr, _mVm/{nVm-nwÌ Ed§ _mVm/{nVm-nwÌr Ho$ ê$n _| g§`wº$ ê$n go F$U
boZm MmhVo h¢&
à`moOZ
- {Zdmg Ho$ à`moOZmW© Z`m ñdV§Ì _H$mZ/~Zm-~Zm`m âb¡Q> IarXZm&
- AmdoXH$ Ho$ nmg nhbo go hr _m¡OyX O_rZ`m AnZo òmoVm| go IarXr OmZodmbr àñVm{dV na
ñdV§Ì ê$n go _H$mZ ~ZmZm
- 30 df© go AZ{YH$ nwamZo _H$mZ/âb¡Q> H$s IarX
Omo {H$amEXmar go _wº$ hmo Am¡a {OgH$m {Z_m©U AZw_mo{XV ßbmZ Ho$ AZwgma {H$`m J`m
hmo&
- 50 df© go AZ{YH$ nwamZo {dÚ_mZ _H$mZ/âb¡Q> H$m
{dñVma/_aå_V/Zdr`Z
- H${Vn` eVm] Ho$ AYrZ AÝ` ~¢H$m|/{dÎmr` g§ñWmAm| go {bE JE Amdmg F$Um| H$m A{YJ«hU
- `yH$mo eoëQ>a F$U go {Z_m©U/A{YJ¥hrV {H$E OmZodmbo _H$mZ H$s gmO-gÁOm&
F$U H$s
à_mÌm
F$U H$s à_mÌm H$m {ZYm©aU F$U H$s nmÌVm Ho$ AZwgma {H$`m OmEJm Omo _H$mZ/âb¡Q>
Ho$ {Z_m©U/IarX _yë` H$s Hw$b n[a`moOZm bmJV Ho$ A{YH$V_ 85%
Ho$ AÜ`YrZ hmoJr& 15% H$s Ano{jV _m{O©Z
^y{_ H$s bmJV Ho$ ê$n _| hmoJr&
gmO-gÁOm hoVw F$U H$s à_mÌm Cº$ gmO-gÁOm H$s bmJV H$m
75% hmoJr Omo _H$mZ/âb¡Q> Ho$ {Z_m©U/A{YJ«hU hoVw nmÌ F$U H$s 20% H$s gr_m Ho$ AÜ`YrZ hmoJr&
{Z_m©U/IarX hoVw joÌ {deof H$s A{YH$V_ F$U gr_m {ZåZmZwgma h¡
- J«m_rU joÌ
15 bmI é.
- AY©ehar/ehar/_hmZJar` joÌ
50 bmI é.
- _aå_V/{dñVma/Zdr`Z hoVw A{YH$V_ F$U gr_m g§~§{YV joÌm| H$s Cn`©wº$ F$U gr_mAm|
H$m 50% h¡&
G$U
nmÌVm
Cº$ F$U gr_mAm| Ho$ ^rVa F$U nmÌVm {ZåZ{b{IV Am` _mZX§S>m| na {Z^©a hmoJr
- Mma gXñ`m| VH$ Ho$/ n[adma Ho$ {bE _m{gH$ Am` B©E_AmB© +
4000/- é. Ho$ ~am~a/go A{YH$ hmoZr Mm{hE&
- gXñ`m| H$s g§»`m _| d¥{Õ hmoZo Ho$ gmW àË`oH$ A{V[aº$ gXñ` Ho$ {bE _m{gH$ Am`
H$s Anojm àJm_r ê$n go 1000/- é.
~T>oJr& F$U nmÌVm ~T>mZo Ho$ {bE n{V/nËZr Ed§ d`ñH$$
g§VmZm| H$s Am` na {dMma {H$`m OmEJm&
- A{V[aº$ ZH$Xr à{V^y{V XoZo na F$U gr_m ~T>mB© Om gH$Vr h¡&
à{H«$`m
ewëH$
F$U am{e H$m 0.5% Ý`yZV_ 1000/- é.& AmdoXZ nÌ go gmW Ho$db 0.25%
Xo`& eof am{e g§ñdrH¥${V na Xo`&
ã`mO Xa
| |
10 df© VH$ |
10 df© go A{YH$ go 25
df© VH$ |
| {ZYm©[aV |
8% |
9% |
| n[adV©Zr` |
7.5% |
8% |
MwH$m¡Vr
A{YñWJZ Ad{Y g{hV MwH$m¡Vr H$s A{YH$V_ Ad{Y 25
df© h¡& {H$ÝVw A{YñWJZ H$s Ad{Y _| à^m[aV _m{gH$ ã`mO AXm H$aZm
hmoJm& g§nyU© F$U H$m g_m`moOZ godm{Zd¥{V nyd© `m 65 df© H$s Am`w hmoZo VH$, BZ_| go Omo ^r nhbo hmo, H$aZm
hmoJm& MwH$m¡Vr _m{gH$ doVZ go `m CÎma {XZm§{H$V MoH$m| Ûmam H$s Om
gH$oJr& B©E_AmB© H$mo ~T>mH$a MwH$m¡Vr _| bMrbmnZ bmZo H$s AZw_{V
h¡&
AXm`Jr nyd©
à^ma
`{X 3 df© Ho$ ^rVa F$U H$s AXm`Jr nyd© H$s OmVr
h¡ Vmo nyd©XV am{e H$m 2%& BgHo$ níMmV
H$moB© nyd© AXm`Jr à^ma Zht&
H$a bm^
Am`H$a A{Y{Z`_ Ho$ AYrZ {dÚ_mZ Cn~§Ym| Ho$ AZwgma Bg F$U Ho$ _ybYZ Am¡a ã`mO
g§KQ>H$m| na H$a amhV CnbãY hmoJr&
~r_m
g§n{Îm na ~r_m gwajm Am¡a CYmaH$Vm© H$mo d¡`{º$H$ XwK©Q>Zm bm^ CnbãY
h¡& {H$gr ^r Vah go _¥Ë`w hmoZo na Amdmg F$U Ho$ CYmaH$Vm©Am| H$mo 50000/- é. go boH$a 50 bmI
é. VH$ H$s g_yh ~r_m gwajm CnbãY h¡&
F$U AmdoXZ nÌm| VWm A{YH$ {ddaU Ho$ {bE H¥$n`m AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm
go g§nH©$ H$a|&

`yH$mo Q>ooooS>a
`h {Z`m©V H$mo N>moS>H$a IwXam Am¡a WmoH$ ì`mnma H$m`©H$bmnm| H$s
H$m`©erb ny§Or Amdí`H$VmAm| hoVw {dÎm àXmZ H$aZo dmbm F$U h¡& ~¢H$ Ûmam
{deof ê$n go à{V~§{YV _Xm| H$mo N>moS>H$a {d{^Þ Vah H$s dñVwAm| (godmE§
Zht) Ho$ IwXam Am¡a WmoH$ ì`mnma H$mo Bg `moOZm Ho$ _mÜ`_ go {dÎm àXmZ {H$`m OmVm
h¡& ñQ>mH$ Amoa ~hr F$U na ZH$Xr F$U Ho$ ê$n _| {Z{Y AmYm[aV A{J«_ _§Oya
{H$`m OmVm h¡&
nmÌVm
H$_ go H$_ {nN>bo 2 df© go H$ma~ma H$aZodmbo
Am¡a {nN>bo 2 df© Ho$ Xm¡amZ bm^ AO©Z H$aZodmbo
{dÚ_mZ CÚ_r&
F$U H$s
à_mÌm
A{YH$V_ 100 bmI é.
Ý`yZV_ 1 bmI é.
100 bmI é. H$s {Z{Y-AmYm[aV F$U gr_m Ho$ ^rVa AMb
n[ag§n{Îm`m| Ho$ A{YJ«hU hoVw 25 bmI é. VH$ H$m
_r`mXr F$U ^r g§ñdrH¥$V {H$`m Om gH$Vm h¡& _r`mXr F$U H$s MwH$m¡Vr Ad{Y 60 _mh go AZ{YH$ hmoJr& Cn`©wº$ {Z{Y-AmYm[aV
à_mÌm Ho$ A{V[aº$ Amdí`H$Vm nS>Zo na A§VX}er` gmI nÌ/~¢H$ Jma§Q>r Ho$
ê$n _| CgHo$ 50% VH$ H$s ^r g§ñdrH¥${V H$s Om gH$Vr
h¡&
_w»`
_w»` ~mV|
- ZH$Xr F$U Ho$ {bE H$moB© _m{O©Z H$s Amdí`H$Vm Zht hmoVr&
- _r`mXr F$U Ho$ {bE _m{O©Z 25% h¡&
- AmdoXZ nÌ gab h¡, Hw$N> F$U gr_m VH$ Ho$ {bE VwbZ nÌ H$s Oê$aV Zht
hmoVr&
- H«o${S>Q> aoqQ>J H$s Amdí`H$Vm Zht&
- emIm à~§YH$m| H$s e{º$`m| H$mo ~T>m`m J`m h¡ Vm{H$ do Bg `moOZm Ho$
A§VJ©V do VËH$mb A{YH$m{YH$ àñVmdm| na {ZU©` H$a gH|$&
ã`mO Xa - 9.50% (ApñWa)
à{H«$`m à^ma
{Z{Y-AmYm[aV gr_m H$m 0.5%,
J¡a-{Z{Y-AmYm[aV gr_m H$m 0.25%
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE H¥$n`m AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&
`yH$mo H$ma
`h ZB© H$ma IarXZo VWm 5 df© go AZ{YH$ nwamZr H$ma
IarXZo hoVw EH$ AmgmZ {dÎm `moOZm h¡ Am¡a dmhZ H$m Cn`mo{JVm H$mb dmhZ Ho$ {d{Z_m©U
H$s VmarI go 8 (AmR>) df© H$m _mZm OmEJm&
nmÌVm
doVZ^moJr ì`{º$
AmdoXH$ ñWm`r H$_©Mmar hmo Am¡a CgZo AnZr godm Ho$ 2 df© nyao H$a {bE hm| VWm CgH$s 5
df© go A{YH$ H$s godm Ad{Y ~mH$s hmo& Ý`yZV_ _m{gH$ ewÕ doVZ 7,500/- + B©E_AmB© Adí` hmo&
ì`mdgm{`H$ Am¡a ì`dgm`r
Am`H$a {ddaUr/{ZYm©aU Ho$ AZwgma Ý`yZV_ Am` 1.20
bmI é. à{Vdf© hmoZr Mm{hE& F$U am{e Ho$ ~am~a OrdZ ~r_m {d^mJ H$s nm°{bgr
H$m g_ZwXoeZ ~¢H$ Ho$ nj _| {H$`m OmZm Mm{hE&
F$U H$s à_mÌm
ZB© H$ma IarXZo Ho$ _m_bo F$U am{e dmhZ H$s bmJV H$m 85%
AWdm 7.50 bmI, BZ_| go Omo ^r H$_ hmo, hmoJr&
nwamZr H$ma IarXZo hoVw A{YH$V_ à_mÌm dmhZ H$s bmJV H$m 60
go 70% VH$ `m A{YH$V_ 3.50
bmI é. hmoJr&
1% godm à^ma à`moÁ` hmoJm {Og_r CV_ gr_m
_mÌ 1000/- é. h¡&
MwH$m¡Vr
ì`mO g{hV F$U H$s am{e A{YH$V_ 60 _mh _| MwH$mZr
hmoJr& d¡go _m_bo _| Ohm§ òmoV na H$Q>m¡Vr g§^d Zht h¡, dhm§ MwH$m¡Vr
CÎma {XZm§{H$V MoH$m| Ûmam 60 {H$ñVm| _| H$s OmEJr
& nwamZr/ MbmE JE dmhZ Ho$ _m_bo _| F$U am{e Am¡aã`mO H$s MwH$m¡Vr dmhZ Ho$
Ad{eï> Cn`mo{JVm H$mb _| H$s OmZr Mm{hE na§Vw `h 36
{H$ñVm| go A{YH$ Z hmo&
`{X F$U gr_m 2 bmI é. go A{YH$ hmo Vmo nyd©XÎm
am{e na 0.5% à^ma bJm`m OmVm h¡&
ã`mO Xa
3 df© VH$ - 9% (n[adV©Zr`),
3 df© go A{YH$ - 9.5% (n[adV©Zr`)
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE H¥$n`m AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

ES²>`wHoeZ bmoZ
joÌ
`h `moOZm ^maV _| `m {dXoem| _| ~w{Z`mXr/ CVa/ì`mdgm{`H$/ VH$ZrH$s {ejm boZo
hoVw BÀNw>H$ _oYmdr {dÚm{W©`m| H$mo ghm`Vm H$aVr h¡& `{X {dÚmWu
ES>çwHo$eZ F$U Ho$ {bE AmdoXZ H$aVm h¡ Vmo _mVm/{nVm AnZo Am{lV ({dÚmWu) Ho$ gmW
gh-CYmaH$Vm© hm|Jo&
^mVa _| AÜ``Z
- ßbmg 2 ñQ>oO g{hV ñHy$b H$s {ejm
- ñZmVH$ nmR>çH«$_ {Oggo ~r.E., ~r.Eggr., ~r.H$m°_. O¡gr {S>{J«`m§ {_bVr
h§¡&
- ñZmVH$moÎma nmR>çH«$_ {Oggo ñZmVH$moÎma {S>{J«`m§ {_bVr h¢ VWm
nrEM.S>r. ^r&
- B§{O{Z`ar, {M{H$Ëgm, H¥${f, new {M{H$Ëgm, {d{Y. X§V {M{H$Ëgm, à~§YZ,
H§$ß`yQ>a Am{X _| ì`mdgm{`H$ nmR>çH«$_&
- {díd{dÚmb`m|AWdm BboQ´>m{ZH$s {d^mJ _| àË`m{`V »`m{Vàmá g§ñWmZm| Ho$
H§$ß`yQ>a à_mUnÌ nmR>çH«$_&
- AmB©grS>ãë`yE, grE, grE\$E O¡go nmR>çH«$_&
{dXoem| _| AÜ``Z
- ñZmVH$ : »`m{Vàmá g§ñWmZm| Ûmam H$amE Om aho Zm¡H$ar-CÝ_wI ì`mdgm{`H$/VH$ZrH$s
nmR>çH«$_
- ñZmVH$moÎma : E_grE, E_~rE, E_Eg Am{X
- grAmB©E_E - b§XZ, g§`wº$ amÁ` A_oarH$m _| grnrE Am`mo{OV nmR>çH«$_&
nÌVm
- AmdoXH$ H$mo EÝQ´>oÝg narjm / M`Z à{H«$`m Ho$ _mÜ`_ go ì`mdgm{`H$ / VH$ZrH$s
nmR>çH«$_ _| Adí` Xm{Ibm boZr hmoJr&
- {dXoe pñWV {díd{dÚmb` / g§ñWm _| Xm{Ibm àmá&
- _mVm-{nVm / n[adma Ho$ {bE H$moB© A{YH$V_ `m Ý`yZV_ Am` {ZYm©[aV Zht ~¡&
F$U
H$s à_mÌm
Amdí`H$Vm-AmYm[aV {dÎm Omo _mVm/{nVm/{dÚmWu H$s MwH$m¡Vr H$s j_Vm Ho$ AYrZ Amoa
{ZåZ{b{IV gr_m Ho$ AZwgma hmoJr
- ^maV _| AÜ``Z
A{YH$V_ 7.50 bmI é.
- {dXoe _| AÜ``Z
A{YH$V_ 15 bmI é.
Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V F$U {ZåZ{b{IV bú` H$mo nyam H$aZo hoVw {X`m OmEJm
- nmR>çH«$_ ewëH$
- AdYmZ O_m / ^dZ {Z{Y Am{X g_oV hm°ñQ>b / Amhma ewëH$
- nwñVH$| / nmR>çH$«_ Ho$ {bE Ano{jV boImZ-gm_J«r Ed§ CnñH$a {Og_| H§$ß`yQ>a
em{_b h¡&
- narjm / nwñVH$mb` / à`moJembm ewëH$
- `mÌm ì`` / {dXoe _| AÜ``Z hoVw `mÌm {Q>H$Q>
7.50 bmI é. VH$ Ho$ F$Um| hoVw {H$gr à{V^y{V H$s
Oê$aV Zht hmoVr& à{H«$`m ewëH$ / An\«§$Q> à^ma ^r Zht bJVm&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE H¥$n`m AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&
_m{O©Z
| 4 bmI é. VH$ |
|
eyÝ` |
| 4 bmI é. go A{YH$ |
^maV _| AÜ``Z |
5 % |
| |
{dXoe _| AÜ``Z |
15 % |
ã`mO Xa
| 4 bmI é. VH$ |
10.5 % (n[adV©Zr`) |
4 bmI
é. go A{YH$ |
11.5 % (n[adV©Zr`) |
MwH$m¡Vr
F$U H$s MwH$m¡Vr àma§^ hmoZo Ho$ ~mX 5-7 dfm]§
_| H$s OmEJr& nmR>çH«$_ Ad{Y + Zm¡H$ar nmZo Ho$ 1 df© `m 6 _mh ~mX, Omo ^r nhbo
hmo, Ho$ Xm¡amZ MwH$m¡Vr hoVw A{YñWJZ Ad{Y hmoJr&
`{X A{YñWJZ Ad{Y Ho$ Xm¡amZ ã`mO Xo {X`m OmVm h¡ Vmo 1%
ã`mO [a`m`V Xr OmEJr&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE H¥$n`m AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo H¡$e
{ddmh, {M{H$Ëgm, `mÌm Am¡a AÝ` gm_m{OH$ Xm{`Ëdm| O¡gr Kaoby Amdí`H$VmAm| H$mo
nyam H$aZo hoVw `h EH$ d¡`{º$H$ F$U `moOZm h¡&
nmÌVm
ñWm`r AWdm Ý`yZV_ 3 df© H$s godm nyar H$aZodmbo
H$_©Mmar& F$U H$s B© E_ AmB© g{hV g^r H$Q>m¡{V`m| Ho$ ~mX Ý`yZV_ ewÕ
doVZ Hw$b doVZ H$m 40% hmoZm Mm{hE&
F$U
H$s à_mÌm
àñVm{dV ì`` H$m 90% `m 2 bmI é. Omo ^r H$_ hmo&
à{V^y{V
F$U ~oO_mZVr hmoJm Am¡a BgHo$ Xmo Jma§Q>rH$Vm© hm|Jo&
ã`mO Xa
12% (n[adV©Zr`)
MwH$m¡Vr
ã`mO g{hV F$U am{e H$_©Mmar CYmaH$Vm© Ho$ doVZ go H$Q>m¡Vr H$aZo Ho$ _mÜ`_ go 48 B©E_AmB© _| MwH$m`r OmEJr&
Am¡a A{YH$ OmZH$mar Ho$ {bE `yH$mo d¢H$ H$s AnZr ZOXrH$s emIm go g§nH©$
H$a|&
`yH$mo _m°J}O
Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V gaH$mar H$_©Mm[a`m|, {dÚmb`m|, _hm{dÚmb`m|, gaH$mar joÌ Ho$
CnH«$__m|, »`m{Vàmá H$mnm}aoQ> ì`dgm` CÚ_m| Ho$ H$_©Mm[a`m| VWm {Z`{_V Am` Ho$
òmoVdmbo Ed§ Am`H$a {ddaUr Xm{Ib H$aZo dmbo ì`mdgm{`H$m| Am¡a ì`dgm{``m| H$s {dÎmr`
Amdí`H$VmAm| H$mo nyam H$aZo hoVw _hmZJar`/ehar/AY©ehar H|$Ðm| _| pñWV CZH$s AMb
g§n{Îm Ho$ ~§YH$ na g§n{Îm Ho$ _yë` Ho$ 60% VH$
H$s F$U gw{dYm Xr OmVr h¡&
nmÌVm
(H$) AmdoXZ H$s VmarI H$mo CYmaH$Vm© H$s A{YH$V_ Am`w 65
df© hmoZr Mm{hE&
(I) F$U H$s g§ñdrH¥${V _r`mXr F$U/AmodaS´>mâQ> gw{dYm Ho$ ê$n _| H$s Om
gH$Vr h¡&
F$U
H$s à_mÌm
gw{dYm |
A{YH$V_ (é.) |
Ý`yZV_ (é.) |
_r`mXr F$U |
50 bmI |
2 bmI |
| AmodaS´>mâQ> |
_r`mXr F$U Ho$ A§VJ©V nmÌ gr_m H$m 50% |
ã`mO Xa
{ZYm©[aV |
10.5% |
n[adV©Zr` |
9.5% |
MwH$m¡Vr
gw{dYm |
5 bmI é. VH$ |
5 bmI é. go A{YH$ |
| _r`mXr F$U |
60 B©E_AmB© |
84 B©E_AmB© |
AmodaS´>mâQ> |
àË`oH$ df© H$s g_m{á na
AmodaS´>mâQ> gr_m _| 20% H$s H$Q>m¡Vr &
àË`oH$ _mh ã`mO à^m[aV {H$`m OmZm Mm{hE& |
_w»` _w»` ~mV|
| à{H«$`m ewëH$ |
F$U am{e H$m 1% |
| nyd©^wJVmZ à^ma |
nyd©XÎm am{e H$m 1% |
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go
g§nH©$ H$a| &
`yH$mo {g`y[aQ>rO
Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V amï´>r` ~MV à_mUnÌ, {H$gmZ {dH$mg nÌ, gaH$mar
à{V^y{V`m| Am¡a amhV ~m§S>m| Ho$ ê$n _| H|$Ð gaH$ma/amÁ` gaH$ma/^m.[a. ~¢H$
Ûmam Omar {dÎmr` à{V^y{V`m| na CYmaH$Vm©Am| H$mo F$U gw{dYmE§ Xr OmVr h¡o§ &
^maVr` OrdZ ~r_m {ZJ_ H$s OrdZ ~r_m nm°{b{g`m| VWm {d{eï> gmd©O{ZH$ {dÎmr`
g§ñWmAm| Ûmam Omar ~m§S>m|/{S>~|Mam| na ^r F$Um| H$s g§ñdrH¥${V H$s OmVr
h¡&
nmÌVm
(H$) à{V^y{V`m§ CYmaH$Vm© Ho$ Zm_ `m {H$gr EH$ g§`wº$ CYmaH$Vm© Ho$ Zm_ hmoZr
Mm{hE&
(I) à{V^y{V`m§ hñVm§VaUr` hmoZr Mm{hE {OZH$m ~¢H$ Ho$ nj _| g_wXoeZ {H$`m Om
gHo$&
F$U
H$s à_mÌm
BgH$m {ZYm©aU hñVm§VaUr` à{V^y{V Ho$ ~Å>mJV A§{H$V _yë`/n[an¹$Vm _yë` /
Aä`nU© _yë` Ho$ AmYma nm {Z._y.C.X(dV©_mZ _| 11%) na
{H$`m OmEJm&
ã`mO Xa
EZEggr/Ho$drnr/AmB©drnr/EbAmB©gr
nm°{bgr/amhV ~m§S>/ñdU© ~m§S> H$m Aä`n©U _yë` |
9% |
| ~m§S>m|/{S>~|Mam| na A{J«_ |
10% |
MwH$m¡Vr
| gw{dYm |
|
| _m§J F$U |
F$U g_ZwXo{eV/hñVm§V[aV n«{V^y{V`m| Ho$ n[an¹$Vm AmJ_ go
g_m`mo{OV {H$`m OmZm Mm{hE& |
| AmodaS´>mâQ> |
| ZH$Xr F$U |
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go
g§nH©$ H$a| &
`yH$mo a|Q>
`h F$U ^{dî` _| àmß` am{e`m§ H$s à{V^y{V na {X`m OmVm h¡ AWm©V ^{dî` _| àmß`
{H$am`m am{e H$m g_ZwXoeZ, CËnmXH$ à`moOZm| hoVw CXmhaUmW© à{V^y{V`m§ _| {Zdoe H$a
Am` _| d¥{Õ, g§n{Îm H$s _aå_V Am¡a Zdr`Z H$m H$m`© H$aZm Am{X &
nmÌVm
_m{bH$ AWm©V _H$mZm|/âb¡Q>m|/JmoXm_m|/^m§S>mJmam| Am{X Ho$ nÅ>mH$Vm© hr
Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V F$U nmZo Ho$ nmÌ hm|Jo& _m{bH$ H$moB© ì`{º$, H$moB©
\$_© `m H$moB© H§$nZr hmo gH$Vr h¡& ghH$mar g{_{V`m| H$s g§n{Îm`m| H$mo Bg
`moOZm Ho$ A§VJ©V F$U boZo H$s nmÌVm Zht h¡&
F$U
H$s à_mÌm
nQ>²Q>o>o H$s Ag_má Ad{Y Ho$ Xm¡amZ Hw$b àmß` {H$amE H$s am{e H$m A{YH$V_
80% KQ>md òmoV na H$a H$s H$Q>m¡Vr&
Ý`yZV_ 1 bmI é.
ã`mO Xa
| 5 df© VH$ |
9.5% (n[adV©Zr`) |
| 5 df© go A{YH$ |
10% (n[adV©Zr`) |
MwH$m¡Vr
MwH$m¡Vr H$s Ad{Y H$mo A{YH$V_ 84 _mh VH$
~T>m`m Om gH$Vm h¡&
à{H«$`m ewëH$
F$U am{e H$m 0.5% A{YH$V_ 2 bmI é.
Am¡a A{YH$ OmZH$mar Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo Zmar epV
Zmar geº$sH$aU H$s {Xem _| gaH$ma Ho$ d¥hX² Côoí` Ho$ AZwê$n doVZ^moJr _{hbmAm|
H$mo {dÎmr` ghm`Vm àXmZ H$aZm Bg `moOZm H$m bú` h¡&
_w»`
- _w»` ~mV|
nmÌVm
AmdoXZH$Vm© Mmho ñWm`r H$_©Mmar hmo `m 3 df© H$s
godm nyar H$a MwH$s hmo& F$U na {bE OmZodmbo B©E_AmB© g_oV g^r H$Q>m¡{V`m|
Ho$ níMmV Ý`yZV_ ewÕ doVZ Hwb doVZ H$m 40% hmoZm
Mm{hE&
F$U
H$s à_mÌm
àñVm{dV ì`` H$m 90% `m 2 bmI é. BZ_| go Omo ^r H$_ hmo&
à{V^y{V
F$U ~oO_mZVr AmYma na hmoJm Am¡a BgHo$ {bE n{V/^.{Z./CnXmZ Ho$ Zm{_Vr g_oV Xr
Jma§Q>rH$Vm© hm|Jo& `{X F$U am{e Ho$ 40%
VH$ A{V[aº$ ZH$Xr à{V^y{V Xr OmVr h¡ Vmo EH$ Jma§QrH$Vm© H$s Anojm go Ny>Q> Xr
Om gH$Vr h¡&
ã`mO Xa
11% (n[adV©Zr`)
MwH$m¡Vr
ã`mO g{hV F$U am{e H$s MwH$m¡Vr 60 B©E_AmB© _|
H$s OmEJr& &
Am¡a A{YH$ OmZH$mar Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo [a`b EñQ>oQ>
Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V H$_ go H$_ VrZ df© go AnZo H$m`©H$bmnm| _| nyar Vah ñWm{nV
Am¡a AZw^dr [a`b BñQ>oQ> Ho$ àmo_moQ>am|/S>odbnam| H$mo A{J«_ àXmZ {H$`m
OmVm h¡&
nmÌVm
à{V{ð>V, gË`{Zð>m Am¡a CËH¥$ï> {nN>bm H$m`©-{ZînmXZ [aH$mS>©
aIZodmbo VWm ì`mdgm{`H$ ê$n go g\$b {~ëS>a hr Cº$ {dÎm nmZo Ho$ nmÌ
h¢& CÝh| AnZo H$m`© H$m H$_ go H$_ 3 df©
H$m AZw^d Adí` hmo Am¡a 2-3 n[a`moOZmE§
g\$bVmnyd©H$ Adí` nyar H$s hm|& {~ëS>am|/S>odbnam| H$s {dÎmr` pñW{V
boIm nar{jV VwbZnÌ Ho$ AZwgma Adí` g§VmofOZH$ hmoZr Mm{hE&
nydm©nojmE§
(H$) n[a`moOZm bmJV Ho$ ã`moao VWm {dÎm Ho$ gmYZ
(I) bm^àXÎmm {ddaU
(J) {Z{X©ï> n[a`moOZm H$m _m{gH$/Ì¡_m{gH$ ZH$Xr A§Vdm©h Xem©Zodmbm F$U H$s
Ad{Y H$m dm{f©H$ ZH$Xr ~OQ> VWm MwH$m¡Vr AZwgyMr&
(K) {nN>bo 3 dfm] Ho$ boIm nar{jV {dÎmr` {ddaU,
Mmby df© H$m àm¸$bZ Am¡a AJbo 3 dfm] `m n[a`moOZm
Ho$ nyam hmoZo VH$ Ho$ AZw_mZ&
(L>) ^y{_ H$m _yb hH$ {dboI, {H$gr gZXr A{^`§Vm/dmñVw{dX go àñVm{dV {d{Z_m©U
Ho$ àmH$bZ Ho$ {dñV¥V ã`moao Am¡a `{X g§n{Îm ehar ^y{_ A{YH$V_ gr_m A{Y{Z`_
Ho$ A§VJ©V AmVr hmo Vmo g§n{Îm Ho$ gj_ àm{YH$mar H$s AZw_{V&
(M) ^ma-a{hVVm à_mUnÌ, Ama.Eg. nMm© H$s à{V à_m{UV à{V{b{n, ZdrZ,
ZdrH$aU/å`w{Z{gnb agrX|, ñdm{_Ëd Am¡a {~H«$s `mo½` hH$ VWm _§Oya ßbmZ na dH$sb H$m
A{^_V O¡go XñVmdoO&
G$U
H$s à_mÌm
A{J«_ H$s à_mÌm H$m {ZYm©aU CYmaH$Vm© AmdoXH$ Ûmam `WmàñVwV ~OQ> Ho$ ZH$Xr
àdmh {ddaU _| AZw_m{ZV Ma_ ñVa Ho$ KmQ>o Ho$ AmYma na {H$`m OmEJm&
ã`mO
Xa
H«o${S>Q> aoqQ>J {ZYm©aU Ho$ AZwgma
à{H«$`m Ed§ An\«§$Q> ewëH$
(H$) Amdo{XV F$U H$s am{e na 0.8% à{H«$`m ewëH$
bJoJm&
(I) g§ñdrH¥$V F$U am{e na 1% An\«§$Q> ewëH$
bJoJm&
F$U
{dVaU
F$U H$m {dVaU {Z_m©U H$s Ad{Y OmoS> 12 _mh
H$s A{YH$V_ Ad{Y Ho$ {bE àË`oH$ {Z{X©ï> n[a`moOZm go g§~Õ _m§J ZH$Xr F$U Ho$
ê$n _| {H$`m OmEJm& g§{dVaU gZXr A{^`§Vm/dmñVw{dX Ûmam `Wmà_m{UV H$m`©
H$s àJ{V Ho$ AmYma na MaUm| _| {H$`m OmEJm&
MwH$m¡Vr
MwH$m¡Vr n[a`moOZm nyar hmoZo Am¡a âb¡Q>m| H$s {~H«$s hmoZo Ho$ ~mX EH$ `m Xmo
{H$ñVm| _| H$s OmEJr& EH$ n[a`moOZm Ho$ {dH«$` go àmá am{e H$m {dnWZ Xygar
n[a`moOZm _| Z {H$`m OmE&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZH$XrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo em°na
`h doVZ^moJr ì`{º$`m|, ì`mdgm{`H$m| Am¡a ì`dgm{``m| H$mo g^r Vah H$s {Q>H$mD$
Cn^moº$m dñVwAm| Am¡a Xwn{h`m dmhZ IarXZo hoVw EH$ Cn^moº$m F$U `moOZm h¡&
Q>r.dr., H§$ß`yQ>a, ao{\«$OaoQ>a, E`a H§${S>eZa `m ~¢H$ H$mo ñdrH$m`©
AÝ` H$moB© _X Am¡a Xwn{h`m dmhZ O¡gr {Q>H$mD$ Cn^moº$m dñVwE§ Bg `moOZm Ho$
_mÜ`_ go IarXr Om gH$Vr h¢&
nmÌVm
doVZ^moJr ì`pV
gaH$mar/AY©-gaH$mar `m à{V{ð>V J¡a-gaH$mar g§ñWmAm| _| Zm¡H$ar H$aZodmbo
ñWm`r H_©Mmar {OZH$m ~mH$s godmH$mb 5 df© go A{YH$
hmo Am¡a {OZH$m dm{f©H$ ewÕ doVZ 36,000/- é. go H$_
Z hmo& {Z`V ewÕ doVZ H$m {hgm~ H$aZo hoVw n{V/nËZr H$s Am` H$s ^r JUZm H$s
OmEJr&
ì`mdgm{`H$ Ed§ ì`dgm`r
Am`H$a {ddaUr/à_mUnÌ Ho$ AZwgma AmdoXH$ H$s Am` à{Vdf© 1
bmI é. go H$_ Zht hmoZr Om{hE& ~¢H$ Ho$ nj _| EbAmB©gr nm°{bgr H$m g_ZwXoeZ
{H$`m OmE&
F$U
H$s à_mÌm
A{YH$V_
1,00,000/- é.
Ý`yZV_
10,000/- é.
(doVZ^moJr ì`{º$`mo§ Ho$ _m_bo _| _m{gH$ ewÕ doVZ H$m A{YH$V_ 10 JwZo Ho$ AÜ`YrZ)
_m{O©Z
_m{gH$ {H$ñV H$s H$Q>m¡Vr Ho$ g§~§Y _| {Z`moº$m Ho$ dMZ, n`m©á g_W©H$
à{V^y{V H$s CnbãYm Ho$ AmYma na 10% go 25% VH$& Xw-n{h`m dmhZm| Ho$ _m_bo _| Ý`yZV_
_m{O©Z 10% h¡&
ã`mO Xa
12% (n[adV©Zr`)
godm à^ma
g§ñdrH¥${V Ho$ g_` 2% godm à^ma, Omo A{YH$V_ 500.00 é. hmoJm, {b`m OmEJm&
Jma§Q>r
~¢H$ H$mo ñdrH$m`© {H$gr ì`{º$ H$s d¡`{º$H$ Jma§Q>r Ano{jV h¡&
MwH$m¡Vr
F$U ã`mO g{hV g_mZ _m{gH$ {H$ñVm| _| doVZ go H$Q>m¡Vr Ûmam `m CÎma {XZm§{H$V
MoH$m| Ûmam 60 _mh H$s A{YH$V_ Ad{Y _| à{VXo`
hmoJm&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo n|eZa
Bg `moOZm Ho$ _mÜ`_ go h_mar emImAm| go n|eZ àmá H$aZodmbo n|eZ^mo{J`m| H$mo
Aënmd{Y F$U àXmZ {H$`m OmVm h¡&
à`moOZ
- ñd`§ Am¡a Am{lVm| H$m {M{H$Ëgm ì`` nyam H$aZo hoVw
- _oS>rbo_ àr{_`_ H$m ^wJVmZ
- {ddmh ì`` nyam H$aZm
- e¡{jH$ Am¡a `mÌm ì``
- {Zdmg H$s _aå_V/Zdr`Z
- AÝË`o{ï> ì``
F$U
H$s à_mÌm
_m{gH$ n|eZ na {Z^©a h¡
_m{gH$ n|eZ H$m 10
JwZm `m 1 bmI é. Omo ^r H$_ hmo&
H$moB© à{H«$`m à^ma `m godm à^ma Zht bJVm&
ã`mO Xa
11% (n[adV©Zr`)
MwH$m¡Vr
12 go 24 _mh Ho$
^rVa à{VXo`& dmñV{dH$ _m_bm| _| Bgo ~T>mH$a 36 _mh {H$`m Om gH$Vm h¡& H$moB© nyd© ^wJVmZ à^ma Zht
bJVm&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$m o AZ}ñQ> _Zr {S>nm±{OQ> bmoZ ñH$s_
{d{^ÝZ ehar / _hmZJar` {dH$mg àm{YH$aUm| Ed§ Amdmg ~moS>m} Ûmam {XE Om aho
Amdmgr` ßbmQ>m| / âb¡Q>m| H$s ~wqH$J H$aZo hoVw ~`mZm O_m Ho$ {bE {dÎm àXmZ
H$aZo H$s `moOZm&UCOMEGACASH
nmÌVm
(H$) {Zdmgr ^maVr` {OgH$s Am` H$m {Z`{_V àbo{IV òmoV hmo
(I) Ý`yZV_ Am`w 21 df©
(J) amÁ` Amdmg ~moS>© / ehar {dH$mg àm{YH$aU / _hmZJa {dH$mg àm{YH$aU Ûmam
`WmAZw_V EH$b / g§`wº$ ê$n go& Bg gw{dYm H$s AZw_{V CÝhr AmdoXH$m§o
H$mo Xr OmEJr Omo `yH$mo eoëQ>a `moOZm Ho$ A§VJ©V nmÌVm Ho$ g^r _mZX§S> nyao
H$aVo hm|&
F$U H$s am{e
A{YH$V_ B©EUS>r Ho$ 80 % go A{YH$ Z
hmo&
à{H«$`m à^ma
à{V AmdoXZ 200.0 é. An\«§$Q>&
_m{O©Z
- 20 %
ã`mO Xa - 8.5 % ({ZYm©[aV)
nydm©nojmE§
(H$) EgEM~r / `yS>rE / E_S>rE go ~¢H$ H$m {b`Z ZmoQ> H$aZo Am¡a Ag\$b
AmdoXH$m| Ho$ _m_bo _| `yH$mo ~¢H$ Ho$ _mÜ`_ go am{e bm¡Q>mZo go g§~§{YV dMZ nÌ
àmá H$aZm hmoJm&
(I) ßbmQ> Ho$ Am~§Q>Z hmoZo H$s AdñWm _| AmdoXH$ `yH$mo eoëQ>a Ho$
A§VJ©V Amdmg F$U bo gH$Vm h¡& Eogo _m_bo _| O_rZ IarXZo Am¡a Cg na _H$mZ
~ZmZo hoVw _§Oya F$U na B©E_S>r dmbo F$U H$m g_m`moOZ H$a {X`m OmEJm&
MwH$m¡Vr - 24 _m{gH$ {H$ñV§o&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE AnZo ZOXrH$ H$s `yH$mo ~¢H$ H$s emIm go g§nH©$
H$a|&

`yH$mo
hraH$ O`ÝVr H¥${f `moOZm
H¥${f, g§~Õ H$m`©H$bmnm| VWm ì`{º$JV à`moOZm| Ho$ {bE J«m_rU joÌm| Ho$ H¥$fH$
g_wXm` Ho$ bmoJm| H$s XrKm©d{Y F$U Amdí`H$VmAm| H$mo nyam H$aZo hoVw CXmarH¥$V eVm]
dmbr, {OgH$m Zm_H$aU ^r h_mao ~¢H$ Ho$ hraH$ O`§Vr df© H$m Am`moOZ H$aZo hoVw {H$`m J`m
h¡, `h ZB© `moOZm nyao Xoe _| àma§^ H$s JB© h¡& `h `moOZm H¥${f H$m`© _|
bJo 60 df© go H$_ Am`w dmbo ì`{º$`m| Ho$ {bE
h¡& F$U H$s Ý`yZV_ à_mÌm 25,000 /- é.
Am¡a A{YH$V_ à_mÌm 5.00 bmI é. h¡ Am¡a BgHo$ {bE
{H$gr _m{O©Z `m Jma§Q>rH$Vm© H$s Oê$aV Zht h¡& à{V^y{V ^ma a{hV AMb
n[ag§n{Îm`m| Ho$ ~§YH$ Am¡a / `m EZEggr / Ho$drnr / `ynr ~m§S>m| O¡gr Mb
n[ag§n{Îm`m| / ZH$Xr g_W©H$ à{V^y{V`m| Ho$ {b`Z na {X`m OmEJm& Bg `moOZm Ho$
A§VJ©V CYmaH$Vm©Am| H$mo ^y._r.C.X. (2 bmI é. VH$
Ho$ F$Um| Ho$ {bE) VWm ^y.{_.C.X. + 2 % ( 2 bmI é. go
A{YH$ Ho$ F$Um| Ho$ {bE) ã`mO g{hV àma§{^H$ A{YñWJZ Ad{Y Ho$ ~mX 5 dm{f©H$ / 10 AY©dm{f©H$ {H$ñVm|
_| F$U H$s MwH$m¡Vr H$aZr hmoJr& CYmaH$Vm© H$mo F$U am{e H$m 0.5 % Aën godm à^ma XoZm hmoJm Omo A{YH$V_ 3000 /- é. hmoJm& {H$ñVm| H$m Vwa§V Am¡a {Z`{_V
^wJVmZ H$aZo na J«mhH$m| H$mo àmoËgmhZ ^r {X`m OmVm h¡&
Am¡a A{YH$ {ddaU Ho$ {bE ~¢H$ H$s {H$gr ^r J«m_rU emIm go g§nH©$ H$a|&

`yH$mo ñd{^_mZ
- d[að> ZmJ[aH$m| Ho$ {bE [adg© _mJ}O F$U `moOZm
~¢H$ Zo d[að> ZmJ[aH$m| Ho$
{bE `yH$mo [adg© _mJ}O F$U `moOZm bmJy H$s h¡& Bg `moOZm Ho$ A§VJ©V _H$mZ
/ âb¡Q> Ho$ _m{bH$,
Omo d[að> ZmJ[aH$ h¢, AnZo nyao OrdZ H$mb VH$ _H$mZ na AnZm _m{bH$mZm Am¡a AnZm
ñdm{_Ëd ~ZmE aIVo hþE g§n{Îm H$mo ~§YH$ aIo OmZo Ho$ EdO _| _m{gH$ AmYma na Am`
A{O©V H$a gH$Vo h¢ Am¡a BgHo$ {bE CÝh| F$U H$s MwH$m¡Vr `m emoYZ Zht H$aZm hmoJm
| nmÌ CYmaH$Vm© |
^maV Ho$ d[að>
ZmJ[aH$ |
| à`moOZ |
d[að> ZmJ[aH$m| H$s
Am` ~T>mZm |
| F$U am{e |
g§n{Îm Ho$ _yë` Ed§
CYmaH$Vm© H$s Am` Ho$ AmYma na - A{YH$V_ 50 bmI é. |
| F$U H$s A{YH$V_ Ad{Y |
Ý`yZV_ 5 df© Ed§
A{YH$V_ 15 df© |
| g§{dVaU Ho$ àH$ma |
g_mZ _m{gH$ pñWa/d¥{Õ g{hV _m{gH$
/{V_mhr CYmaH$Vm© H$s
ng§X Ho$ AZwgma nyao 15 df© H$s Ad{Y Ho$ Xm¡amZ EH$~maJr WmoH$ ^wJVmZ H$aZo Ho$ {dH$ën
g{hV g§{dVaU |
| à{V^y{V |
d[að> ZmJ[aH$m|
Ûmam IarXo JE Ed§ ñd`§ A{YH¥$V Amdgr` g§n{Îm Ho$ gm_{`H$ ~§YH$ |
| ã`mO Xa |
3 df© Ho$ ~mX
nwZ{Z©Ym©[aV I§S> g{hV 10.50% (pñWa) |
| ^wJVmZ |
~H$m`m am{e A{VXo` V~
_mZr OmEJr O~ A§{V_ CYmaH$Vm© H$s _¥Ë`w hmo OmVr h¡ / do AnZo Ka H$mo ñWm`r ê$n go N>moS> aho hm| / Cgo ~|MZm MmhVo hm|
& g§n{Îm H$s {~H«$s H$a F$U am{e H$r MwH$m¡Vr H$s OmEJr&
{d{YH$ CÎmam{YH$mar Ho$ nmg F$U H$s MwH$m¡Vr Ed§ haOmZm XoZo hoVw J¥h g§n{Îm H$m
{dH$ën CnbãY h¡& |
A{YH$ OmZH$mar hoVw AnZo ZOXrH$ Ho$ `yH$mo ~¢H$
H$s emIm go g§nH©$ H$a|&
|